Welke klachten moeten in de eerste lijn doen denken aan ovariumcarcinoom?

Hamilton W et al. Risk of ovarian cancer in women with symptoms in primary care: population based case-control study. BMJ. 2009 Aug 25;339:b2998.

Inleiding

Timing van het optreden van verschillende klachten (buikpijn, bloating, distentie en verminderde eetlust) vóór een diagnose van ovariumkanker. Licentie: cc-by-nc-2.0

Ovariumcarcinoom heeft een slechte prognose; het wordt in 70% van de gevallen gediagnosticeerd in FIGO stadia III of IV, wanneer de globale 5-jaars overleving slechts 25% bedraagt. Er bestaat geen geschikte screeningstest die de diagnose kan doen stellen in een pre-symptomatisch stadium. Uit studies in de tweede lijn weten we wel reeds dat patiëntes met een ovariumcarcinoom vaak reeds klachten hadden in de maanden vóór hun diagnose.

Methode

In deze studie met dossiergegevens van 39 Engelse huisartsenpraktijken werd onderzocht welke klachten een diagnose van ovariumcarcinoom vooraf gingen. Deze case-control studie (zie woordenlijst) gebruikte gegevens van 212 vrouwen >40 jaar die één jaar voor hun diagnose van ovariumcarcinoom naar de huisarts gingen, en vergeleek hun klachten met 1060 controlepatiënten.

Resultaten

Volgende klachten kwamen significant meer voor bij patiëntes met ovariumcarcinoom (met hun bijhorende positief predictieve waarde):

• abdominale distentie (=progressieve opzwelling) (2.5%)
• post-menopausaal bloedverlies (0.5%)
• verminderde eetlust (0.6%)
• abdominale bloating (=wisselende opzwelling en ontzwelling) (0.3%)
• abdominale pijn (0.3%)
• rectale bloeding (0.2%)
• pollakisurie (0.2%)

Een klacht van abdominale distentie of bloating in combinatie met één andere klacht (zeker verminderde eetlust) leidde tot hogere positief predictieve waarden.

Minstens één van deze klachten kwam voor bij 85% van de vrouwen in het jaar voor hun diagnose. Jammer genoeg hebben andere studies aangetoond dat ook 95% van de totale patiëntenpopulatie over verloop van een jaar met minstens één klacht naar de huisarts gaat die zou kúnnen wijzen op ovariumcarcinoom (JAMA 2004).

Bespreking

Deze studie toont aan dat ovariumcarcinoom geen “silent killer” is, maar een aandoening waarbij er een aantal maanden verlopen (zie figuur) tussen de symptomen en de diagnose. Jammer genoeg hebben de meeste klachten een lage predictieve waarde, met abdominale opzetting als potentiële uitzondering.

Een editoriaal suggereert dat bij patiënten met verdachte klachten een vaginale echografie kan aangevraagd worden, en wanneer deze niet geruststellend is, een CA125 gemeten kan worden. Grote studies over screening voor ovariumcarcinoom zullen ons jammer genoeg weinig bijleren over de aanpak van vrouwen met vage klachten die ons zouden kunnen doen denken aan ovariumcarcinoom.