Gepost door: Michaël Laurent | 26 mei 2009

Spermadonoren gezocht

Het Algemeen Ziekenhuis Jan Palfijn in Gent deelde dit weekend onder meer hippe flyers uit aan het station Gent Sint-Pieters om jonge mannen aan te trekken voor spermadonatie. De spermabanken moeten grote inspanningen doen om de vraag te kunnen bijhouden.

“Het tekort aan donoren is verschrikkelijk. Overal in België zijn er veel te weinig. Wij zijn nu zelfs verplicht om donorstalen te kopen van een vruchtbaarheidskliniek in Denemarken. Dat kost ons, met het transport erbij, 300 euro per staal.”

-Dr. K. Osmanagaoglu, IVF-centrum AZ Jan Palfijn, Gent

Praktische aspecten

Sperm-eggIn België wordt de anonimiteit van zowel de spermadonor als de ontvanger gegarandeerd. De donor moet beloven niet op zoek te zullen gaan naar zijn biologische kinderen, en hij kan er zeker ook geen aanspraak op maken. Hij weet ook niet hoeveel kinderen er met zijn zaad verwekt worden, al blijft dat meestal beperkt tot maximum 10, om het risico op consanguïniteit te beperken. De sociale ouders weten niet wie het sperma leverde en het verwekte kind kan niet op zoek gaan naar zijn biologische vader.

Er wordt wel voor gezorgd dat de uiterlijke en sociale kenmerken van de sociale vader zoveel mogelijk overeenkomen met die van de donor, zodat het kind geen zwart haar en donkere ogen heeft als beide ouders blond haar en blauwe ogen hebben. Als het kind later een erfelijke aandoening blijkt te ontwikkelen, wordt de donor via de spermabank wel op de hoogte gebracht, zodat hij zich evt. kan laten onderzoek of genetisch kan laten testen.

Niet alleen koppels met fertiliteitsproblemen door slechte spermakwaliteit wensen gebruik te maken van in vitro fertilisatie, alhoewel deze populatie soms wel voorrang krijgt. Ook b.v.b. alleenstaande moeders of lesbische koppels kunnen bij de spermabank aankloppen, en tegenwoordig zijn er ook geïnteresseerden uit het buitenland. Allemaal moeten ze een grondige lichamelijke en psychosociale screening ondergaan.

Uit een snel onderzoek blijkt dat de vereisten die aan donoren gesteld worden, verschillen tussen de verschillende centra. Het AZ Jan Palfijn zoekt gezonde mannen tussen 18 en 44 jaar, aan de VUB in Jette zoeken ze mannen tussen 18 en 45 jaar, aan de KULeuven willen ze mannen tussen 25 en 45 jaar. Meestal wordt een beroep gedaan op studenten, personeel en vrijwilligers. Ze worden getest op besmettelijke en erfelijke ziektes. Hun sperma moet heel beweeglijk zijn om het te kunnen invriezen. Uiteindelijk kunnen op 10 kandidaten slechts 1 à 2 werkelijk doneren.

“Sperma is niet gemaakt om in te vriezen, waardoor alleen kandidaten met heel beweeglijk sperma in aanmerking komen.”

-Dr. K. Osmanagaoglu, IVF-centrum AZ Jan Palfijn, Gent

De donoren worden niet ‘betaald’ omdat commercialisering en dus ‘verkoop’ van sperma verboden is; wel is er een onkostenvergoeding per donatie (€50 in Brussel, het AZ Jan Palfijn geeft €80).

Ethische aspecten: donorkinderen op zoek naar hun mysterieuze vader

IcsiIn het debat over de anonimiteit van spermadonatie spelen de rechten van het kind een belangrijke rol. Je kent je biologische vader is zo’n geval niet, en je weet niet waarom hij sperma doneerde (uit altruïsme? voor de ‘fun’? voor het geld?). Volgens de Conventie over de Rechten van het Kind van de Verenigde Naties heeft het kind “voor zover mogelijk, het recht om zijn ouders te kennen en erdoor verzorgd te worden.” Een belangrijke vraag is ook of het biologische dan wel het sociale ouderschap het belangrijkste is. Donor en ouders hebben een contract getekend waarin ze beloven de anonimiteit te respecteren, maar het kind heeft zijn handtekening uiteraard niet gezet.

De sociale ouders moeten de keuze maken óf en wanneer ze hun kind vertellen dat de helft van zijn/haar genen afkomstig zijn van een spermadonor (tenzij biologisch ouderschap duidelijk onmogelijk is, zoals bij lesbische koppels). De meerderheid lijkt te kiezen voor geheimhouding (‘wat niet weet, niet deert’). Wanneer dit geheim uiteindelijk toch aan het licht komt, bestaat het risico dat de opvoedkundige vader als minderwaardig wordt beschouwd. Nathalie, studente aan de Universiteit Antwerpen, was 18 toen ze per ongeluk ontdekte dat haar vader een spermadonor was. Zij en haar zus zijn donorkinderen, haar broer werd wel op natuurlijke wijze verwekt.

Vijfentwintig jaar geleden kwamen enkel mannen met een universitair diploma in aanmerking voor spermadonatie. Mijn ouders hebben daarentegen nooit gestudeerd. Ik zei op een dag dan ook nietsvermoedend tegen mijn moeder dat het toch vreemd was dat mijn zus en ik zo’n boekenwurmen waren terwijl mijn broer school en studeren haatte. Daarop kreeg ik tot mijn grote verbazing te horen dat hier wel degelijk een verklaring voor bestond. Mijn broer leek heel erg op zijn vader en ik waarschijnlijk ook op de mijne. Alleen ging het niet om dezelfde man. … Van het ene ogenblik op het andere ben je je identiteit kwijt. Dit klinkt radicaal maar in werkelijkheid is het dat ook. …

-Nathalie, studente Universiteit Antwerpen

Tegenstanders van de anonimiteit van de spermadonatie wijzen op de existentiële band die het biologisch ouderschap onvermijdelijk meebrengt. Dit komt b.v.b. tot uiting bij adoptie, waar de kinderen vaak een interesse ontwikkelen in hun land van afkomst, en daar meestal ook ruimte voor gelaten wordt. Vanwaar komt deze vraag, deze zoektocht om ‘te weten wie we zijn’? Omgekeerd zou je je kunnen afvragen wat je over jezelf te weten kan komen door een man te zoeken die de helft van zijn genen doorgaf, terwijl je opvoeding niet door hem bepaald werd.

Dit wil natuurlijk niet zeggen dat een ontmoeting geen soelaas zou kunnen bieden op emotioneel vlak. Het kan toelaten een bladzijde om te slaan, maar het kan ook de doos van Pandora openen natuurlijk…

-Jurgen Slembrouck, morele consulent Universiteit Antwerpen

“Hoe dan ook is er een band tussen de donor en het kind, of je dat nu wil of niet. Door de anonimiteit wordt dat ontkend en ik denk niet dat dit gezond is.”

-Psychologe Mies De Cock

“Studenten verdienen wat bij en vinden dat prima maar staan er niet bij stil dat hun ‘heldendaad’ een kind een toch wel zeer belangrijk recht ontneemt, namelijk het kennen van zijn afkomst.”

-Nathalie, studente Universiteit Antwerpen

Voorstanders van de anonimiteit vinden dat het sociale ouderschap en de sociale band met de ouders primeert op het biologische ouderschap. Natuurlijk hebben alleenstaande vrouwen of lesbische koppels succesvol kinderen opgevoed lang voor in vitro fertilisatie bestond. Zonder de anonimiteit valt echter ook te vrezen dat het aanbod de vraag nog veel minder zal kunnen volgen -een pragmatisch argument van de voorstanders van anonimiteit. Hier kunnen we ons de vraag stellen of een onvervulde kinderwens een ‘ziekte’ is, en of reproductie een fundamenteel recht is zoals het recht op gezondheid of het recht op vrijheid.

Hoe meer ongelukkige ouderparen gelukkig gemaakt worden, hoe beter. Maar nooit ten koste van het geluk van het kind. Waarom zou het geluk van mijn ouders trouwens meer waard zijn dan het mijne?

-Nathalie, studente Universiteit Antwerpen

Bronnen:

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorieën

%d bloggers liken dit: