Gepost door: Michaël Laurent | 26 mei 2009

Weigering van vaccinaties

190px-PertussisEen nieuwe studie in Pediatrics toont nu (nogmaals) aan dat kinderen die niet gevaccineerd werden een veel groter besmettingsrisico lopen, in dit geval op kinkhoest. Dankzij de pertussisvaccinatie is kinkhoest nu een aandoening van volwassenen die evt. nog heel jonge kinderen kunnen besmetten -maar vergis u niet, deze bacterie is ver van uitgeroeid!

In een case-control studie (zie woordenlijst) waarin 156 kinderen met kinkhoest vergeleken werden met 595 gematchte controles, hadden de niet-gevaccineerden een 23 keer hoger risico: in de besmette groep had 12% van de ouders vaccinatie geweigerd om niet-medische redenen, terwijl dit slechts voorkwam bij 0.5% van de niet besmette kinderen.

Vroegere studies hadden reeds aangetoond dat bij kinderen die niet gevaccineerd werden om niet-medische redenen, het risico op mazelen 22 tot 35 keer hoger lag; in deze populatie was het risico op pertussis zes maal verhoogd (JAMA 1999, JAMA 2000).

Imago is alles

Vaccinaties behoren tot de meest efficiënte middelen om de gezondheid op populatieniveau te bevorderen. Hun succes staat of valt echter met een hoge dekkingsgraad. Sommige ouders weigeren vaccinaties voor hun kinderen omdat ze geloven dat vaccins schadelijker zijn dan de ziektes waartegen ze beschermen. Enerzijds lijken aandoeningen zoals epiglottitis, mazelen, bof, rubella en polio ondertussen een ver-van-ons-bed-show. Ouders denken dus verkeerdelijk soms dat hun kinderen geen risico lopen om deze ziektes op te lopen, en dat de aandoening geen ernstig gezondheidsprobleem is. Anderzijds heerst al te vaak de idee dat vaccins het immuunsysteem beschadigen en leiden tot aandoeningen zoals allergie of autisme (hetgeen ondanks weerlegging in ontelbare studies zoals NEJM 2007, toch actueel blijft, b.v.b. NEJM 2008). Vaccinaties lijken dus niet de omgevingsfactor die de toename in het aantal kinderen met allergie of autisme kan veroorzaken.

Naast weigering zijn er ook steeds meer ouders die de vaccinaties van hun kind uitstellen. Nochtans zijn het net jonge kinderen die het meeste risico lopen op infectieuze morbiditeit en mortaliteit, zeker wanneer ze na een zekere leeftijd worden blootgesteld aan grote groepen leeftijdsgenootjes.

Gezien het grote aantal vaccins dat het laatste decennium geïntroduceerd werd (pneumokokken, rotavirus, hepatitis B, baarmoederhalskanker) en het vaccinatieschema dat ingewikkelder wordt, vreest een commentator voor vaccinatie-moeheid bij zowel artsen als ouders (JournalWatch 2009). Ouders van kinderen die niet of te weinig gevaccineerd werden vinden vaak dat kinderen een te groot aantal vaccinaties krijgen, zo blijkt uit studies (Arch Pediatr Adolesc Med 2004).

Immunisatie Washington

Wisselende graad van vaccinatieweigering binnen de staat Washington van 1.2 tot 26.9%.

Weigering van vaccinaties is niet overal een even groot probleem: het lijkt zich voor te doen in clusters van gemeenschappen waarin er een sterk verhoogd aantal weigeraars is (zie kaartje). Dit toont aan dat voor een vaccinatieprogramma, imago van het grootste belang is, en negatieve mond-aan-mondreclame nefast kan zijn. In Nederland b.v.b. werden jonge meisjes opgeroepen zich te laten inenten voor baarmoederhalskanker. Over de inenting deden echter allerlei indianenverhalen de ronde, waardoor minder dan de helft van de 13- tot 16-jarigen zich liet vaccineren. Daarnaast kunnen opinion leaders of lokale media mogelijks ook een rol spelen.

In gemeenschappen waar zulke weigering voorkomt is de kudde-immuniteit verder aangetast, met een verhoogd risico op infecties tot gevolg. Daarbij lopen ook kinderen gevaar die niet gevaccineerd kunnen worden om medische redenen, of kinderen die nog te jong zijn of niet voldoende antistoffen aanmaakten. Zo werd gezien dat meer dan 10% van de kinderen die mazelen kreeg ondanks vaccinatie, in contact kwam met kinderen die niet gevaccineerd werden. Ook scholen waar heel wat kinderen vaccinatie weigeren staan veel meer bloot aan epidemies. Bij een uitbraak van mazelen in de VS vorig jaar betrof het bijna uitsluitend kinderen die niet gevaccineerd waren omwille van weigerin, te jonge leeftijd of medische contraindicatie.

Onderzoek heeft aangetoond dat kinderen die achterlopen of onvolledig geïmmuniseerd werden eerder uit een lage socioeconomische klasse komen. Kinderen bij wie alle vaccinaties geweigerd worden behoren vaker tot hogere socioeconomische klasse en een groter gezin. Uit een studie (Arch Pediatr Adolesc Med 2005) waarbij de ideeën van ouders die vaccinaties weigerden werden vergeleken met ouders die niet weigerden, bleek dat de eersten vaker dachten dat hun kind weinig vatbaar was voor de infecties, dat de ziektes mild waren en dat het beschermingseffect en de veiligheid van de vaccins laag was (het aantal ouders die dit dacht bedroeg voor de twee groepen ongeveer 50% resp. 15%). De ouders die weigerden hadden meer contact met alternatieve genezers, haalden meer informatie van het internet en van anti-vaccinatiegroepen.

Praten werkt

800px-Typhoid_inoculation2Ouders geven aan dat artsen hun belangrijkste bron van informatie over vaccins zijn. Meer dan de helft van de ouders, zowel voor- als tegenstanders van vaccinaties, vraagt aan hun arts of vaccins wel veilig zijn (Arch Pediatr Adolesc Med 2004). Deze vraag ligt zo op de tong van de ouders dat ze dus waarschijnlijk met alle ouders besproken moet worden.

De houding van de arts heeft een grote invloed op de meeste patiënten. In een studie werd vastgesteld dat de artsen die er een negatieve opinie over vaccinaties op nahielden, een grotere kans hadden om niet-gevaccineerde kinderen in hun praktijk te hebben (Hum Vaccin 2008).

Het is belangrijk om een open gesprek aan te gaan en niet onmiddellijk te veroordelen of in de verdediging te gaan. Uit een enquête bij Amerikaanse pediaters bleek dat 40% zou weigeren kinderen nog verder op te volgen als de ouders alle vaccinaties weigerden (Arch Pediatr Adolesc Med 2005). Het Comité voor Biomedische Ethiek van de Amerikaanse Vereniging voor Pediatrie adviseerde tegen deze praktijk, en raadde de kinderartsen aan dat ze zouden “eerlijk vertellen wat wel en niet is geweten over de risico’s en voordelen van het vaccin in kwestie.” Ze adviseerden bovendien respectvol te luisteren, de risico’s rustig uit te leggen, en de bespreking te richten op de vaccins die de ouders het meest stoorden. Hiervoor is alvast een goede kennis van de overwinningen in de vaccinologie vereist!

Het comité raadde artsen af verdere stappen (zoals het betrekken van het comité voor bijzondere jeugdzord) te ondernemen wanneer een adequaat gesprek geen soelaas bracht. Deze weigering moest aanvaard worden, tenzij het kind een groot risico zou lopen, zoals b.v.b. tijdens een epidemie.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorieën

%d bloggers liken dit: