Gepost door: Michaël Laurent | 29 mei 2010

Richtlijnen voor valpreventie in de eerste lijn

American Geriatrics Society / British Geriatrics Society. Prevention of falls in older persons: clinical practice guideline. 2009.

De Amerikaanse en Britse vereniging voor geriatrie hebben een nieuwe richtlijn over vallen bij ouderen (≥65 jaar) gepubliceerd. De richtlijnen en een algoritme die een korte samenvatting biedt, zijn online beschikbaar in een interactief formaat via http://www.medcats.com/FALLS/frameset.htm .

SCREENING

Volgens de richtlijn zouden alle ouderen bij contact met een gezondheidswerker gescreened moeten worden op hun valrisico. Verdere actie is nodig wanneer de persoon in kwestie:

  • Twee of meer keer is gevallen in de laatste 12 maanden
  • Eén keer is gevallen in de laatste 12 maanden én afwijkingen vertoont bij evaluatie van gangpatroon of evenwicht
  • Presenteert bij de arts omwille van een val
  • Problemen ondervindt bij stappen of met het evenwicht

Er wordt aanbevolen dat de huisarts jaarlijks actief alle oudere patiënten screent op deze manier.

Rusthuisbewoners zijn per definitie risicopatiënten, en interventies bij hen zijn sowieso aangewezen. Er is onvoldoende evidentie voor of tegen een nut van enige interventie bij personen met verminderde cognitie of dementie.

EVALUATIE VAN EVENWICHT EN GANGPATROON

Er zijn verschillende evaluatietesten beschikbaar voor het gangpatroon en evenwicht van ouderen: de richtlijnen vermelden specifiek

  • de Get Up and Go test (Mathias, 1986): wordt gescoord op een schaal van 1 tot 5
  • de Timed Up and Go test (Podsiadlo et al,1991): zie video hieronder.
  • de Berg Balance scale (Berg et al, 1989)
  • en de Performance-Oriented Mobility Assessment (Tinetti 1986): zie video hieronder

Enkele voorbeelden van deze en andere functionele evaluatietesten beschikbaar via het Valpreventie expertisecentrum Vlaanderen:

Er zijn geen grote prospectieve studies die de verschillende testen vergelijken, en er is dus geen duidelijke bewezen superioriteit van de ene test boven de andere. Ook de waarden vanaf wanneer de testen duidelijk afwijkend zijn, zijn onvoldoende gevalideerd. In de eerste lijn lijkt het logisch om één eenvoudige, praktische test te kiezen en systematisch te gebruiken.

OPSPOREN VAN MOGELIJKE OORZAKEN

Vallen bij ouderen is meestal een multifactorieel probleem. Volgende punten worden best nagekeken:

  • Gedetailleerde anamnese:
    • Over het vallen: omstandigheden, frequentie, symptomen bij de val (bewustzijnsverlies, prodromen, duizeligheid,…), verwondingen of andere gevolgen, valangst?
    • ADL en IADL performantie
    • Medicatiegebruik
    • Co-morbiditeiten (osteoporose, urine-incontinentie, neurologische problemen, pijnklachten, cardiovasculaire problemen, …)
  • Klinisch onderzoek
    • Onderzoek van gangpatroon, evenwicht, functionaliteit vd. onderste ledematen
    • Neurologisch onderzoek: spierkracht, cognitieve problemen (bv. mini mental state examination), neuropathie van de onderste ledematen, proprioceptie, reflexen, extrapyramidale en cerebellaire functie
    • Cardiovasculair: hartritme en -frequentie, posturale bloeddruk en pols, bij verdenking op syncope: sinus caroticus massage met BD en polsmeting
    • Visuele functie: oogonderzoek, visustesten (a.h.v. een kaart, b.v. lineaire E-test), bril?
    • Onderzoek van voeten en schoeisel
  • Onderzoek van de thuisomgeving (ideaal voor de eerste lijn, via huisbezoek): tapijten, onvoldoende licht, huis vol rommel, gevaarlijke trap zonder armleuningen, …

AANPAKKEN VAN GEÏDENTIFICEERDE OORZAKEN

Van zodra alle onderliggende oorzaken in kaart gebracht zijn, kan men gerichte interventies uitvoeren:

  • Is er een probleem van syncope, duizeligheid, hartritmestoornissen, neurologische stoornissen, pijnproblemen => oorzakelijke of gerichte aanpak
  • Beperk het aantal medicijnen, vooral het gebruik van psychofarmaca.
    • Van polyfarmacie is sprake vanaf >4 geneesmiddelen. Polyfarmacie verhoogt niet alleen het valrisico maar ook het risico op slechte compliantie. Vanzelfsprekend kan men bij ouderen niet steeds afbouwen naar 4 of minder geneesmiddelen. Toch moet men bij elk geneesmiddel de vraag stellen of er wetenschappelijke evidentie voor bestaat, en of andere geneesmiddelen geen voorrang krijgen. Typische voorbeelden zijn cholinesterase-inhibitoren gebruikt voor dementie.
  • Corrigeer visusstoornissen
  • Aanpassing van thuisomgeving
  • Aanpak van posturale hypotensie
  • Aanpak van voetproblemen of slecht schoeisel (slippers, onvast schoeisel, …)

Andere algemene interventies:

  • Aangepast oefenprogramma gericht op verbetering van de kracht, het evenwicht en de gang. In verschillende studies bleek Tai chi een effectieve methode.
  • Educatie over vallen
  • Supplementeer vitamine D (bewezen reductie van valrisico; cf. meta-analyse in BMJ 2009) 800-1000 IU/dag, evt. in combinatie met calcium of anti-osteoporose medicatie
  • Aanleren van techniek en training over hoe de oudere kan rechtkomen na een val. Bij een kinesist kan de patiënt ook leren hoe hij moet omgaan met specifieke moeilijke situaties, b.v. een drempel overstappen met een rollator, etc.

LINKS

Add to FacebookAdd to DiggAdd to Del.icio.usAdd to StumbleuponAdd to RedditAdd to BlinklistAdd to TwitterAdd to TechnoratiAdd to FurlAdd to Newsvine

Advertenties

Responses

  1. […] worden bij de inschatting van het valrisico en het selecteren van kandidaten voor valpreventie (zie Richtlijnen voor valpreventie in de eerste lijn, 29 mei 2010). Of er maatregelen bestaan die de valangst kunnen tegengaan en het valrisico daardoor […]

  2. […] In Amerika verschenen richtlijnen voor valpreventie in de eerste lijn. […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorieën

%d bloggers liken dit: