Gepost door: Michaël Laurent | 11 augustus 2010

Preventieve bisfosfonaten bij langdurige blootstelling aan corticosteroïden

Grossman JM et al. American College of Rheumatology 2010 recommendations for the prevention and treatment of glucocorticoid-induced osteoporosis. Arthritis Care Res. Online gepubliceerd 26 juli 2010.

De Amerikaanse Vereniging voor Reumatologie heeft na 9 jaar zijn richtlijnen aangepast voor de preventie en behandeling van osteoporose secundair aan gebruik van corticosteroïden.

In België worden alendronaat (Fosamax® 10mg) en risedronaat (Actonel®) terugbetaald bij vrouwen die gedurende >3 maand worden blootgesteld aan >7.5 mg prednisone-equivalenten voor een wetenschappelijk erkende indicatie, wanneer ze bovendoen aan één van twee voorwaarden: ofwel menopauzaal zijn zonder hormonale substitutie, ofwel T-score hebben van <-1.5 ter hoogte van de lumbale wervelkolom, femurhals of volledige heup.

ACHTERGROND

Bij patiënten onder glucocorticoïden treedt er een snelle botontkalking op vanaf 3 maanden die piekt na 6 maanden en daarna gradueel verdergaat. Het risico op osteoporotische indeukingsfracturen lijkt significant gestegen bij blootstelling gedurende minstens drie maanden. Over de minimale schadelijke dosis spreken de studies elkaar tegen, maar deze lijkt te liggen rond de 5 à 7.5 prednisone-equivalenten per dag.

ALGEMENE MAATREGELEN

Het is desalniettemin belangrijk steeds de kortste en laagste dosis glucocorticoïden te gebruiken, maar voor heel wat inflammatoire aandoeningen blijft het een basistherapie. Corticoïdsparende alternatieven (b.v. methotrexaat, interferonen) kunnen soms overwogen worden bij noodzaak aan meer langdurige therapie. Daarnaast dient de patiënt adviezen te krijgen over het vermijden van bijkomende risicofactoren zoals roken, excessieve alcoholconsumptie, en kan fysieke activiteit worden aangemoedigd.

INDELING VOLGENS RISICOGROEPEN

De richtlijnen adviseren bij elke patiënt het valrisico in te schatten door te vragen naar vroegere valincidenten en hun gangpatroon te observeren (zie ook onze post over valrisico inschatten), te vragen naar rugpijn en hoogteverlies (het is ook nuttig de patiënt bij de start van de therapie te meten). Een botdensitometrie is aangewezen bij het beginnen van langdurige therapie met corticoïden om het risico in te schatten. De beslissing tot behandeling kan dan gebeuren aan de hand van het FRAX algoritme: laag (<10% kans op een majeure osteoporotische indeukingsfractuur binnen de 10 jaar), intermediair (10-20% kans) of hoogrisico (>20% kans). Een RX van de wervelkolom kan ook nuttig zijn omdat veel fracturen asymptomatisch zijn en zo bijkomende hoogrisico patiënten kunnen worden geïdentificeerd.

FARMACOLOGISCHE PREVENTIE

Voor alle patiënten die starten met glucocorticoïden worden calcium- en vitamine D supplementen aangeraden. Corticoïden kunnen interfereren met de opname van vitamine D zodat hoge doses nodig zijn (800 tot 1000 IU).

Voor post-menopauzale vrouwen of mannen >50 jaar worden bisfosfonaten aangeraden:

  • bij laag risico: indien blootstelling > 3 maanden aan minstens 7.5 mg prednisone-equivalenten
  • bij intermediair risico: indien blootstelling > 3 maanden aan eender welke dosis
  • bij hoog risico: steeds bisfosfonaten

Voor pre-menopauzale vrouwen of mannen <50 jaar is er minder wetenschappelijke evidentie (en geldt het FRAX-algoritme niet). Bovendien is er bezorgdheid over de gevolgen op lange termijn indien jonge patiënten worden behandeld, en over teratogeniciteit bij vruchtbare vrouwen. Daarom worden bisfosfonaten enkel aangeraden bij patiënten die reeds een vroegere osteoporotische fractuur hebben opgelopen. Indien het dan een vruchtbare vrouw betreft, dient er minstens een blootstelling te zijn gedurende >3 maanden met >7.5 mg prednisone.

OPVOLGING

Over de opvolging van de patiënten onder glucocorticoïden en bisfosfonaten is er weinig evidentie. Wanneer de botdensitometrie moet worden gecontroleerd is b.v. onduidelijk (maar terugbetaling in België is, waarschijnlijk terecht, slechts mogelijk om de 5 jaar). Alleszins is het belangrijk de compliantie op te volgen.

Add to FacebookAdd to DiggAdd to Del.icio.usAdd to StumbleuponAdd to RedditAdd to BlinklistAdd to TwitterAdd to TechnoratiAdd to FurlAdd to Newsvine

Advertenties

Responses

  1. […] Op gebied van osteoporose was er goed en slecht nieuws met de  nieuwe terugbetalingscriteria voor botdensitometrie. Er kwamen ook nieuwe Amerikaanse richtlijnen omtrent preventieve bisfosfonaten bij chronisch corticosteroïdgebruik. […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorieën

%d bloggers liken dit: